Over het experiment

De Leefstraat is een experiment waarin in praktijk uitgetest wordt hoe een andere straatinrichting samen met het zoeken naar nieuwe parkeerplekken voor nieuwe ontmoetingsruimte en een sterker buurtgevoel kan zorgen.

Elke Leefstraat is anders, maar het vertrekpunt is steeds hetzelfde: bewoners gaan – onder begeleiding van Lab van Troje en Stad Gent – in gesprek met elkaar over de toekomst van hun straat. Telkens wordt uitgebreid de tijd genomen om alle dromen én angsten in kaart te brengen. Vervolgens gaan bewoners, Lab én Stad aan de slag om voor elke uitdaging een oplossing te vinden. Enkel wanneer al deze oplossingen gevonden zijn, kan overgegaan worden tot het echte bouwen. De nieuwe straatinrichting wordt twee à drie maanden lang uitgetest en vervolgens weer afgebroken.

Geen Leefstraat zonder het zoeken naar structurele oplossingen voor de parkeerdruk in de straat of wijk.

Structureel aan de slag met uitdagingen

Zowel in het hele voortraject als tijdens de Leefstraatperiode botsen initiatiefnemers niet enkel op dromen, maar ook op angsten en uitdagingen. De oplossingen die hiervoor gevonden worden, zijn leerrijk voor iedereen in de stad. Ze tonen ons delen van het antwoord op uitdagingen zoals bijvoorbeeld parkeren in dichtbevolkte wijken.

Wanneer bijvoorbeeld een straat in tien parkeerplaatsen anders wil inrichten, dan kan er pas een Leefstraat gebouwd worden zodra tien bewoners gevonden worden die  hun auto op een andere plaats willen parkeren. Niet in de straat om de hoek, maar op een een (nieuwe) buurtparking of afstandsparking. Vanuit het netwerk worden deze mensen ondersteund met (elektrische) fietsen, nieuwe fietsenstalling aan de parking, taxicheques, bustickets,..  Wanneer deze test werkt, dan is een antwoord gevonden op de parkeerproblematiek in de wijk én de droom van mensen om een autoluwe omgeving. Op deze manier wordt elke uitdaging in de straat aangepakt.

Dromen én oplossingen vinden gaan hand in hand.

Nieuwe manier van co-creatie

De Leefstraten zijn geen top-down opgelegd project, noch een louter bottom-up bewonersinitiatief. Ze zijn een wisselwerking tussen bewoners, Stad, organisaties en bedrijven. Bewoners slaan de handen in elkaar, leren elkaar beter kennen en gaan aan de slag met uitdagingen in hun straat (meer ontmoetingsruimte, vereenzaming van oudere bewoners, verkeersonveilige straatinrichting,…). Voor Stad Gent zijn de Leefstraten als een proeftuin voor oplossingen rond parkeren, straatinrichting of de zoektocht naar nieuwe vormen van bewonersparticipatie. De ambtenaren steken ook mee de handen uit de mouwen. Ze zoeken oplossingen, helpen bemiddelen bij conflicten en stellen hun expertise ter beschikking van de bewoners. Lab van Troje begeleidt bewoners, Stad én geïnteresseerde bedrijven en organisaties doorheen het hele proces. Het Lab zorgt dat de tijd genomen wordt om de belangen van alle bewoners in kaart te brengen. Het legt de link met bedrijven die mee de oplossingen voor de uitdagingen willen aanbieden.

Een Leefstraat begint met het tijd nemen om te luisteren naar elkaars belangen.

Lessen van de Leefstraten

De voorbije vier jaar waren bijzonder leerrijk voor al wie werkt rond straatinrichting. Er werden Leefstraten ingericht in het centrum, in de 19de– en 20ste-eeuwse wijken van Gent. Korte en lange straten, met diverse bevolkingsgroepen, soms dicht bij elkaar zodat samenwerken tussen verschillende Leefstraten nodig werd. Er werd gedroomd van permanente Leefstraten, gevraagd naar herinrichtingen, en gebrainstormd over een flexibel gebruik van straten (naargelang het seizoen of de noden van de buurt). Parken werden letterlijk en figuurlijk met de straat verbonden. Dit zorgde voor een berg inspiratie waar de Stad niet blind voor is. Er gaat geen straat(her)aanleg voorbij waar de Leefstraat niet over de lippen gaat. Nieuwe wijken zoals Ecowijk Gantoise worden helemaal in de filosofie van de Leefstraten ontwikkeld.

Het uitgangspunt van het experiment was dat een Leefstraat én het proces ernaar toe het contact en het samenleven tussen de mensen zou versterken. Dit werd bevestigd doorheen de edities. Elke Leefstraat begon met het in kaart brengen van dromen en angsten en met het vinden van oplossingen voor meningsverschillen. De tijd nemen om naar iedereen te luisteren, ook naar de tegenstanders, was essentieel. Leefstraten veranderden daardoor ook: een tweede editie zag er anders uit dan een eerste, er werd geluisterd naar opmerkingen.

Een Leefstraat-proces stopt ook niet na een tijdelijke herinrichting van twee maanden. Integendeel, door de praktijkervaring ontstaat pas echt de gesprekken tussen bewoners over de beste invulling van hun straat. Dan wordt ook duidelijk dat, ondanks het intensieve traject, niet steeds alle bewoners zich in de invulling van “hun” Leefstraat herkennen. Niettegenstaande ze vaak dezelfde uitdagingen en dromen voor de buurt delen. De reden hiervoor ligt vaak niet eens bij de Leefstraat, maar is het gevolg van mensen die hun buurt de voorbije jaren (te) snel zagen veranderen.  De uitdaging is om ook met deze mensen naar de toekomst voor hun buurt te kijken, op hun tempo. Dit luisteren maakt ook deel uit van een Leefstraat-traject.

Geen Leefstraat ook zonder een echte oplossing voor het parkeren. Wat begon met enkele parkeerplaatsen bij de architect om de hoek, werd al snel het uittesten van bv. Dampoort of de Arbedsite als buurtparking. Stilaan groeide het inzicht dat enkel buurtparkeren niet volstaat: je krijgt er simpelweg niet alle auto’s kwijt, ook niet met het invoeren van autodelen. Tijdens de vierde editie werden daarom parkings op grotere afstand getest. De verbinding met de wijk werd via  extra fietsen(stallingen) of een bus gegarandeerd. Bewoners uit de Brugse Poort gebruikten bv. Drongensesteenweg en Watersportbaan als parking. Leefstraten en parkeren kunnen hand in hand gaan, als buurt- en afstandsparkeren voor bewoners verder uitgebouwd wordt. De ondertussen aangeworven parkeermakelaar bij de Stad kan dit systeem verder oppakken en uitwerken.

Lab van Troje, een tijdelijk vehikel

Vijf jaar geleden bracht Stad Gent een groep creatieve Gentenaars bij elkaar om te helpen een duurzame toekomst dichterbij te brengen. Bij hen ontstond het idee van de Leefstraat, een experiment om de Stad te helpen bij het maken van keuzes rond straatinrichting en buurtparkeren. Keuzes die nodig zijn om van Gent een duurzame en gezellige plek te maken. Om uit te zoeken hoe zo’n andere straatinrichting en buurtparkeren in de praktijk zou werken, werd Lab van Troje opgericht: een tijdelijk vehikel om inspiratie, kennis en ervaring aan te reiken. Lab van Troje startte met de uitdrukkelijke bedoeling om geen actiecomité te worden, maar als een tijdelijke tussenstap om Stad en bewoners te verbinden. Die tijdelijkheid zit ook in de statuten ingebakken: de vzw Lab van Troje ontbindt zich automatisch eind 2017.